Nieuws

Energie-Nederland is de branchevereniging voor alle partijen die stroom, gas en warmte produceren, leveren en verhandelen. De organisatie fungeert als spreekbuis voor ongeveer 90 leden die samen de hele Nederlandse Energiemarkt bedienen en is aanspreekpunt voor overheid, politiek en maatschappij. Als brancheorganisatie houdt de organisatie de vinger aan de pols: wat speelt er in de sector, welke wetgeving komt eraan en wat betekent dat voor leveranciers en hun klanten? We spraken Roel Kaljee die vanuit zijn functie als programmamanager zijn visie deelt over thema’s die raken aan creditmanagement in de energiesector.

Een hoge energierekening is onvermijdelijk

Kaljee verwacht voor de komende tien jaar dat energie duurder zal worden voor iedereen. Hij geeft aan dat dat niet zit in één oorzaak, maar door een opeenstapeling van ontwikkelingen. Zo noemt hij het verstopt komen te zitten van het stroomnet, wat onder andere zal leiden tot grootschalige investering in het stroomnet en nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven voor gebruikers. Ook noemt hij de stijging van de gasprijs door de bijmengverplichting, de verplichting voor gasleveranciers om steeds meer groen gas bij te mengen in het gasnet. Omdat het produceren van groen gas duurder is dan aardgas, stijgt de gasprijs naarmate het aandeel groen gas groeit. Daarnaast komt vanaf 2027 ETS2 in werking: een Europese regeling waarbij bedrijven die brandstoffen zoals gas leveren aan huishoudens en gebouwen, moeten betalen voor de CO2-uitstoot die daarbij vrijkomt. Die extra kosten zullen worden doorberekend aan de eindgebruiker, wat de gasprijs verder opdrijft. Kaljee ziet op korte termijn ook met verduurzaming een stijging al zal die dan minder zijn door de besparing. Maar ook wie overstapt op elektriciteit krijgt straks weer te maken met hogere netkosten door de tijdsafhankelijke nettarieven. “De rekening gaat omhoog, voor iedereen.”

Van Noodfonds naar structurele oplossing

Het Tijdelijk Noodfonds Energie hielp de afgelopen jaren meer dan 200.000 huishoudens met het betalen van hun energierekening. Het fonds werd opgezet door een aantal grote energieleveranciers. Energie-Nederland droeg niet financieel bij maar pleitte er wel voor dat de overheid de verantwoordelijkheid voor structurele hulp zou overnemen. Dat is nu gelukt voor 2027. Energie-Nederland dringt er op aan dat het fonds wordt omgevormd tot een structureel Energiefonds 2027-2032, terwijl er gelijktijdig maatregelen komen gericht op het verduurzamen van woningen van huishoudens met lage en middeninkomens. Want zolang woningen niet verduurzaamd zijn, blijven mensen kwetsbaar voor hoge energiekosten. Op de lange termijn verwacht Kaljee echter dat energiearmoede minder een energievraagstuk wordt en meer een algemeen inkomensprobleem. Als woningen eenmaal verduurzaamd zijn en de energierekening daalt, blijft er een groep mensen over die het simpelweg niet redt omdat hun inkomen te laag is. Dat is niet meer op te lossen met energiemaatregelen, dat vraagt om inkomensbeleid.

Signaleren werkt alleen als de opvolging ook klopt

In 2020 ondertekende Energie-Nederland namens de energieleveranciers het Landelijk Convenant Vroegsignalering, samen met gemeenten, woningcorporaties, drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars. Het idee: zodra een klant een betalingsachterstand heeft, geeft de energieleverancier een signaal af aan de gemeente, zodat die proactief hulp kan aanbieden. Sinds 2021 is dit een wettelijke taak van elke gemeente. Dat de nieuwe Energiewet het nu ook formeel verankert voor energieleveranciers, verandert de afspraken die Energie-Nederland namens de sector heeft gemaakt niet wezenlijk.

Maar Kaljee maakt zich wel zorgen over de uitvoering. Want gemeenten mogen zelf bepalen wat ze doen met een signaal; een brief sturen, bellen of een huisbezoek. In de praktijk pakt echter nog niet elke gemeente dat even voortvarend op en signaleren heeft alleen zin als er een vervolgstap volgt. Kaljee merkt op dat de regelgeving en de processen weliswaar zijn gerealiseerd, maar dat er vervolgens nog niet voldoende mensen en middelen beschikbaar zijn om het ook daadwerkelijk efficiënt en effectief uit te voeren. Als het goed is wordt hier wel aan gewerkt door het ministerie en VNG.

Het belang van vraagcreatie voor de energietransitie

De structureel hogere energierekening is één kant van het verhaal. De andere kant is er de energietransitie zelf en, zo geeft Kaljee aan, die biedt ook kansen. Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in duurzame energie, maar Kaljee ziet een discrepantie: het aanbod van duurzaam opgewekte elektriciteit groeit, maar de vraag ernaar blijft achter. Vooral in de industrie moet die vraag nog van de grond komen. Als dat lukt, lost het volgens hem meteen een ander probleem op. Huishoudens met zonnepanelen leveren nu stroom terug die veelal niets waard is. Meer vraag naar duurzame elektriciteit kan daar verandering in brengen. Kaljee is er nuchter over: de sector zit in een overgangsfase waarin veel tegelijk samenkomt. De kosten gaan omhoog, maar op de lange termijn, als woningen verduurzaamd zijn en de vraag naar duurzame energie op gang komt, wordt het beter te managen. Daar zet de sector nu ook op in.