Bij Achmea staat verantwoord omgaan met betalingsachterstanden centraal. In de samenwerking met haar incassopartners zoals Syncasso zoekt Achmea continu naar manieren om incassotrajecten menselijker, effectiever en duurzamer in te richten. Hiermee geeft Achmea invulling aan haar maatschappelijke belofte ‘duurzaam samen leven”. Een van de voorbeelden die Achmea in dit kader ontwikkelde is de artikel 96 Rv procedure. Hiermee wil Achmea in contact komen met de klant en hen perspectief bieden, onder meer door hoge kosten te voorkomen.

Een belangrijke rol daarin speelt Edmund Cheung, jurist bij de afdeling Debiteurenmanagement van Achmea. Vanuit zijn functie werkt hij samen met externe partners, rechtbanken en maatschappelijke instanties om tot oplossingen te komen die werken voor alle betrokken partijen.

Een brede rol in een complex speelveld

Edmund is werkzaam binnen het team bijzonder beheer externe partijen. Vanuit die rol houdt hij zich bezig met juridische vraagstukken, operationele overleggen, wetsimplementaties en het begeleiden van innovatieve trajecten zoals de artikel 96 Rv procedures. Daarvoor woont hij regelmatig  zittingen bij in onder meer Rotterdam en Amsterdam.

Zijn werk is veelzijdig: van het signaleren van verbetermogelijkheden tot het ondersteunen van collega’s bij juridische vraagstukken. Die combinatie van inhoudelijke expertise en praktijkervaring zorgt ervoor dat hij nauw betrokken is bij zowel beleid als uitvoering.

Uitdagingen in debiteurmanagement

Het grootste deel van de vorderingen waar Edmund bij betrokken is bestaat uit zorgpremies, eigen risico en zorgkosten. Achter deze dossiers gaan vaak complexe persoonlijke situaties schuil. “Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de openstaande vordering.” vertelt Edmund Cheung. “Financiële problemen gaan vaak samen met stress, gezondheidsklachten en maatschappelijke kwetsbaarheid. Wij voelen ons als zorgverzekeraar maatschappelijk verantwoordelijk om daar zorgvuldig mee om te gaan”.

Artikel 96 Rv: laagdrempelig en effectief

Vijf jaar geleden is Achmea begonnen met de artikel 96 Rv procedure, omdat we zagen dat het in de praktijk vaak lastig was om de meest kwetsbare klanten te bereiken. Dossiers komen bij de rechter te liggen zonder dat er ooit persoonlijk contact was geweest. Dat vormde voor Achmea een belangrijke aanleiding voor de ontwikkeling van artikel 96 Rv, waarbij de menselijke maat voorop staat, bijvoorbeeld omdat het klanten hoge kosten scheelt.

Achmea zocht bewust naar een alternatief voor het gangbare gerechtelijke traject. In plaats van procederen op afstand, wilde het bedrijf het gesprek aangaan met klanten die niet reageerden op brieven of herinneringen. De artikel 96 Rv procedure biedt die mogelijkheid. In deze procedure leggen partijen (schuldeiser en debiteurklant) het geschil gezamenlijk voor aan de rechter, met als doel om in onderling overleg tot afspraken te komen. De procedure wordt laagdrempelig ingezet en is gericht op dialoog. Tijdens de zitting is ondersteuning aanwezig van schuldenfunctionarissen en/of buurteams. Daardoor kunnen ook bredere problemen worden meegenomen in de oplossing. Door vroegtijdig in te grijpen wil Achmea voorkomen dat betalingsachterstanden hoog oplopen. Voor Edmund Cheung is de meerwaarde duidelijk: “via artikel 96 Rv komt Achmea in contact met klanten die anders buiten beeld blijven. Pas op de zitting wordt vaak duidelijk wat er werkelijk speelt.”

Klanten ontvangen via de rechtbank een uitnodiging voor een zitting, aangevuld met herinneringen per mail en WhatsApp. Die aanpak blijkt effectief: waar bij reguliere procedures vaak 2 tot 5 procent verschijnt, ligt de opkomst bij artikel 96 Rv rond de 40 procent. Actief vragen of iemand op de zitting verschijnt zorgt voor een grote opkomst. Daarnaast worden de proceskosten niet doorbelast aan de debiteurklant. Het traject is arbeidsintensief, maar levert volgens Edmund veel op. “Klanten vertrekken na afloop opgelucht en met nieuw perspectief. Ze voelen zich gehoord en ervaren dat er wordt meegedacht. Dat moment – wanneer iemand weer vertrouwen krijgt in de toekomst – zie ik als het echte succes van de aanpak.”

Een belangrijk onderdeel van de artikel 96 Rv zittingen is het gezamenlijk vaststellen van realistische betalingsregelingen. Daarbij wordt gekeken naar inkomsten, uitgaven en wat werkelijk haalbaar is. Edmund ziet vaak dat klanten zichzelf te hoge verplichtingen opleggen uit angst dat lagere voorstellen niet worden geaccepteerd. “De lagere en realistische regelingen dragen er aan bij dat mensen zich gehoord voelen en de zitting verlaten met nieuw perspectief. “

Partnerschap met Syncasso

Als incassopartner werkt Syncasso samen met Achmea aan het bredere debiteurenmanagement. Over de samenwerking met Syncasso is Edmund duidelijk.

 
Volgens Edmund staat Syncasso open voor nieuwe werkwijzen en wordt de debiteurklant centraal gesteld. Daarmee gaat de samenwerking verder dan de traditionele vorm van opdrachtgever en opdrachtnemer. De samenwerking is een partnerschap die beweegt met veranderingen in wetgeving, maatschappij en klantbehoeften.

Meebewegen met een veranderend landschap

Naast artikel 96 Rv kijkt Achmea ook naar andere innovatieve manieren om klanten te helpen, zoals het begeleiden van mensen die langdurig bij het CAK zijn aangemeld maar hun  premies op tijd betalen. Deze klanten betalen maandelijks onnodig een boete. Vaak door onwetendheid of gemakzucht. Dat is zonde, wat dat geld kunnen ze ook gebruiken om een betalingsregeling af te spreken om de achterstand af te lossen, waardoor ze bij het CAK worden afgemeld. Deze brede, mensgerichte benadering past bij de ambitie van Achmea: niet vasthouden aan vaste procedures, maar meebewegen met nieuwe inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen.

De inzet van kunstmatige intelligentie (AI) verandert de incasso- en deurwaardersbranche ingrijpend. Waar AI in eerste instantie vooral werd gezien als een middel om processen efficiënter te maken, laten we bij Syncasso zien dat technologie bijdraagt aan maatschappelijk verantwoord incasseren. Door AI slim in te zetten, werken we niet alleen sneller, maar vooral eerlijker, persoonlijker en effectiever.

Van standaard incasso naar maatwerk

Binnen Syncasso ontwikkelde AI zich van een ondersteunende tool tot een integraal onderdeel van het creditmanagementproces. Onze organisatie groeide de afgelopen jaren uit tot een data-driven organisatie waarin voorspelmodellen op meerdere momenten in het incassoproces worden ingezet. Niet om automatisch door te escaleren, maar juist om te beoordelen of een volgende stap – vaak een kostenverhogende stap – daadwerkelijk bijdraagt aan het duurzaam oplossen van een betalingsachterstand. AI wordt ingezet om het incassoproces verder te automatiseren en debiteurklanten verder te helpen.

Persoonlijke communicatie als sleutel

AI ondersteunt bij Syncasso niet alleen de proceskeuzes, maar ook de manier waarop wordt gecommuniceerd. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 50% van de debiteurklanten laaggeletterd is (Keizer et al., 2022). Door rekening te houden met leesniveau en doen-vermogen wordt de kans op actie en respons vergroot.

AI helpt hierin met het bepalen van:

• het juiste communicatiekanaal;
• het juiste moment van contact;
• het type boodschap;
• het ritme en de tone of voice op B1 niveau.

Ook worden individuele kenmerken, gebaseerd op demografische gegevens, gebruikt om communicatie persoonlijker te maken. Zo kan per doelgroep het voorkeurskanaal verschillen bijvoorbeeld digitale communicatie voor jongere debiteurklanten en schriftelijke communicatie voor oudere debiteurklanten. Hierdoor sluit de benadering beter aan bij de situatie van de debiteurklant en blijft er aandacht voor de individuele mens.

Bronnen:

• Keizer, M., Rijksuniversiteit Groningen, & Syncasso. (2022). Lezen ≠ Begrijpen.
• Pechenizkiy, M. (2021). Waarom kunstmatige intelligentie niet zonder ethiek kan.

Deze week werkten publieke en private partijen tijdens de hackathon ‘Schuldhulp voor iedereen’ van de SFGN aan nieuwe oplossingen voor de aanpak van problematische schulden. Tijdens de hackathon stonden vier thema’s centraal: probleemanalyse van schulden en schuldhulp, vroegsignalering van financiële problemen op basis van data, een volledig digitaal schuldenoverzicht en ‘Next Best Actions’, en mensgerichte en proportionele maatregelen die aansluiten bij de situatie.

Bij Syncasso geloven we dat juist die combinatie van vroegsignalering, datagedreven inzichten en menselijke interventies nodig is om financiële gezondheid duurzaam te verbeteren en maatschappelijke kosten te verlagen.

“De ideeën die tijdens deze hackathon zijn ontwikkeld, laten zien dat de schuldenketen in beweging is. Ze onderstrepen dat de toekomst van schuldhulp ligt in het eerder begrijpen, snel en volledig inzicht in schulden met behulp van technologie en tools die de burger bereikt en zelf kan inzetten. Wanneer vroegsignalering en datagedreven inzichten samenkomen, ontstaat er ruimte om schulden echt te voorkomen in plaats van alleen te beheersen. Dit soort initiatieven laat zien dat we als keten de kennis en creativiteit hebben om financiële gezondheid structureel te verbeteren. Hierbij moeten we stappen durven te zetten, van experiment naar dagelijkse praktijk.” Sabine van den Boogaard, directeur Klant & Markt van Syncasso.

Tweede Kamerlid Don Ceder (ChristenUnie) ontving vandaag, vrijdag 5 september, tijdens een bezoek aan het hoofdkantoor van Syncasso in Amsterdam het rapport: Collectief AfbetalingsPlan (CAP) uitgevoerd door de gerechtsdeurwaarder, uit handen van Michaël Brouwer, CEO Syncasso. Syncasso gaf Maatschappelijk adviesbureau Purpose opdracht een prototype te ontwikkelen, met input van experts uit de wetenschap en private en publieke schuldeisers hoe zo’n CAP met de deurwaarder als uitvoerder er uit zou komen te zien. Het rapport, waarin het prototype wordt gepresenteerd, biedt een vernieuwende, mensgerichte oplossing voor mensen met meerdere schulden.

Het CAP

Het CAP bundelt alle openstaande schulden van een debiteur in één centrale afbetalingsregeling, afgestemd op diens financiële mogelijkheden. Dit voorkomt dubbele of tegenstrijdige afspraken, vermindert onnodige incassokosten en juridische procedures, en biedt zo meer rust en perspectief voor zowel burgers als schuldeisers. Het rapport omvat een uitgewerkt prototype met concrete stappen, wettelijke randvoorwaarden en een financieel model.

Achtergrond en noodzaak

Onderzoeken zoals het IBO-rapport Problematische schulden en Schulden klein houden en perspectief bieden (Jungmann & Moerman, 2023) blijkt dat huishoudens met meerdere schulden vaak te maken krijgen met een versnipperd en kostbaar incassosysteem. Meerdere betalingsregelingen en parallelle juridische procedures leiden tot hoge kosten, stress en verlies aan overzicht, waardoor problemen verergeren. Het CAP biedt een kans om dit te doorbreken: één centrale afbetalingsregeling, afgestemd op de werkelijke financiële mogelijkheden van de debiteur, die onnodige kosten voorkomt en samenwerking tussen schuldeisers versterkt. Zo ontstaat een aanpak die schulden duurzaam én menselijk oplost.

“De manier waarop we nu met schulden omgaan, ontneemt mensen rust en drijft kosten onnodig op. Dat moet anders.” zegt Don Ceder, Tweede Kamerlid namens de ChristenUnie. “We willen naar een situatie waarin het hebben van problematische schulden geen eindvonnis is zonder perspectief. Dit initiatief laat zien dat het mogelijk is om menselijkheid voor de schuldenaar en effectiviteit voor de schuldeiser te combineren.”

“Met het CAP willen we laten zien dat schulden eerlijker, sneller en met meer oog voor de mens opgelost kunnen worden,” zegt Michaël Brouwer, CEO van Syncasso. “Door samenwerking en bundeling maken we een einde aan versnipperde regelingen en brengen we rust en overzicht.”

Over Syncasso

Syncasso is een incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisatie die werkt aan duurzame oplossingen voor betalingsachterstanden. Met focus op bewustwording en het voorkomen van onnodige escalatie zet Syncasso in op een toekomst waarin financiële problemen bespreekbaar zijn en structureel worden opgelost.

Van deurwaarder tot sociaal incasseren

“Sociale impact betekent voor mij, financiële rust en perspectief creëren, voor mensen én voor organisaties,” zegt Pieter Bas Vermeulen, sinds 1 augustus 2025 Social Impact Manager bij Syncasso. In die rol richt hij zich op het versterken van onze maatschappelijke waarde. Waarbij het gaat om herstel van vertrouwen, duurzaam betaalgedrag en samenwerking in de hele keten. Concreet betekent dat dat hij nieuwe initiatieven aanjaagt, bestaande programma’s verbindt en het gesprek over geldzorgen verder opent. Zijn motivatie komt niet alleen uit jarenlange ervaring als deurwaarder en in de wereld van nutsvoorzieningen, maar ook uit persoonlijke ervaring: hij weet hoe ingrijpend financiële onzekerheid kan zijn. Juist daarom wil hij bijdragen aan een samenleving waarin geldzorgen sneller bespreekbaar worden en deurwaarders worden gezien als betrouwbare partners in plaats van de ‘boeman’.

Van deurwaarder tot sociaal incasseren

Pieter Bas groeide op in Nijkerk en woont inmiddels al meer dan twintig jaar in Amsterdam. Na twaalf jaar te hebben gewerkt als deurwaarder, stapte hij over naar de wereld van nutsvoorzieningen: drinkwater, energie, telecom en een start-up in dynamische energie.

“De rode draad in mijn werk is altijd geweest: mensen helpen om financiële rust en overzicht te krijgen,” vertelt hij. “Dat geeft houvast en haalt onzekerheid weg. Tijdens de coronaperiode en de energiecrisis zag ik hoe kwetsbaar mensen kunnen zijn, maar ook hoe creatief en veerkrachtig. Die tegenstellingen maakten veel indruk.”. Daarna de energiecrisis: huishoudens die plots honderden euro’s per maand meer kwijt waren. Ik heb schrijnende gevallen gezien, zoals ouderen en chronisch zieken die de verwarming niet meer aandurfden te zetten. Dan voel je hoe groot de impact van geldzorgen kan zijn.” Ook persoonlijk weet hij hoe heftig life events kunnen doorwerken. “Dat heeft me extra bewust gemaakt dat achter financiële problemen vaak een veel groter persoonlijk verhaal schuilgaat, en dat je mensen daar met begrip en aandacht doorheen moet helpen.”

Een nieuwe rol bij Syncasso

Sinds 1 augustus is Pieter Bas Social Impact Manager bij Syncasso. “Wat me trok in deze functie? De kans om verschil te maken in sociaal incasseren. Het gaat niet alleen over betalen maar om duurzaam betaalgedrag. Voor de klant betekent dat financiële rust, voor de opdrachtgevers het behoud van de klantrelatie. Die dubbele waarde vind ik belangrijk. Bij Syncasso kan ik bovendien veel breder aan dit thema werken, juist omdat de gerechtsdeurwaarder een unieke positie heeft als intermediair tussen debiteurklant en opdrachtgever. We staan aan het einde van de keten, maar hebben zicht op beide kanten. Dat maakt het mogelijk om signalen door te geven, vertrouwen te herstellen en oplossingen aan te reiken die verder gaan dan het innen van een openstaande rekening.”

Het gezicht van sociaal incasseren

“Wat onze positie bijzonder maakt, is dat wij als deurwaarder aan het einde van de keten staan. Daar waar het verschil kan worden gemaakt. We hebben écht persoonlijk contact, soms zelfs aan de keukentafel, met mensen die in financiële problemen verkeren,” legt Pieter Bas uit. “Dat gebeurt op een kwetsbaar moment. Wij komen achter de voordeur, zien wat er speelt. We voeren het gesprek aan de deur dat er toe doet. Niet alleen om afspraken te maken, maar ook om signalen op te vangen en iemand de weg te wijzen naar de juiste hulp. Ik merk dat ons beroep niet altijd op die manier wordt gezien, dat mensen soms vooral denken aan dwang en druk. Dat beeld wil ik kantelen. Want als wij worden herkend als betrouwbare gesprekspartner die ook perspectief kan bieden, dan versterken we niet alleen onze rol in de keten maar kunnen we op een veel breder vlak bijdragen aan sociaal incasseren. Door vroegsignalering, warm doorverwijzen richting schuldhulpverlening of andere ondersteuning en het stimuleren van duurzaam betaalgedrag.

Taboes doorbreken

Social impact begint volgens Pieter Bas bij het bespreekbaar maken van geldzorgen. “Op de werkvloer komen financiële problemen vaak pas in beeld als het al te laat is: via loonbeslagen of ziekteverzuim. Terwijl er veel eerder signalen zijn.” Vanuit eerdere functies zette hij programma’s op om die taboes te doorbreken, onder meer door interne ‘ambassadeurs’ in te zetten: collega’s die zelf ervaring hadden met financiële problemen en daardoor herkenning boden. “Dat werkte drempelverlagend, haalde de schaamte weg en gaf ruimte om tijdig hulp te zoeken. Juist bij jonge medewerkers zagen we hoe belangrijk dat is. Vanaf je 18e mag je wel financiële verplichtingen aangaan, maar je hersenen zijn nog niet volwassen genoeg om daar altijd verstandige keuzes in te maken. Door daar aandacht voor te hebben, voorkom je dat kleine problemen uitgroeien tot schulden en stress. Daar draag ik graag bij om dat te voorkomen.”

Samen sterker in de keten

Voor Pieter Bas is samenwerking in de keten essentieel in sociaal incasseren. “We hebben allemaal hetzelfde doel: mensen met financiële zorgen zo snel mogelijk perspectief bieden. Maar we benaderen dat doel soms verschillend. Laten we daarom niet óver elkaar praten, maar mét elkaar. Als ketenpartners elkaar weten te vinden, versterken we elkaar.”

Syncasso zet daarbij actief in op bestaande initiatieven en samenwerkingen, zoals:

• Nationale Coalitie Financiële Gezondheid (NCFG) – een coalitie van publieke en private organisaties die samenwerken aan het vergroten van de financiële gezondheid van Nederlandse huishoudens. Met als ambitie het aantal financieel ongezonde huishoudens in 2030 te halveren.
• Collectief Afbetalingsplan (CAP) – een gezamenlijke benadering om schulden minder concurrerend en meer coöperatief aan te pakken.
• Afsprakenkader Sociaal Incasseren van SchuldenLab – ondertekend tijdens een bijeenkomst georganiseerd door Schuldenlab bij Vattenfall, in aanwezigheid van onder meer Koningin Máxima, waar Syncasso zich committeerde aan een sociale en mensgerichte inkomensaanpak
• SRCM-certificering –waarmee wij aantoonbaar voldoen aan de hoogste eisen van kwaliteit, integriteit en transparantie in de beroepsuitoefening voor Social & Responsible Credit Management.
• Week van het Geld – waarin wij actief bijdragen aan financiële educatie om kinderen en jongeren bewust te maken van de waarde van geld en de impact van keuzes. In 2025 deed Syncasso dat met het door hen ontwikkelde jeugdboek ‘Geen Saldo’.
• Samenwerking met Nibud en Geldfit – gericht op financiële educatie en bewustwording en laagdrempelige hulp bij geldzorgen.

Stip op de horizon

Zijn doel is helder: “Dat deurwaarders niet langer alleen worden gezien als laatste redmiddel, maar als partners die bijdragen aan financiële rust en sociale impact. En dat we daarmee bijdragen aan een samenleving waarin financiële rust voor iedereen haalbaar wordt. Als dat lukt, dan is voor mij de missie geslaagd.”

Dit artikel stond in de Creditmanager 2-2025 en is geschreven door Tiemen van der Woude, Directeur Security en Programma’s

Inleiding: de onzichtbare dreiging

Elke vier seconden vindt ergens in de wereld een cyberaanval plaats. Ook de incassosector blijft daarbij niet buiten schot. De sector verwerkt dagelijks gevoelige persoonsgegevens en financiële informatie, wat het een aantrekkelijk doelwit maakt voor cybercriminelen. De toename van digitale samenwerking tussen ketenpartners vergroot de complexiteit en benadrukt de noodzaak voor een robuuste digitale weerbaarheid.​

De dreiging: een evoluerend landschap

Cyberaanvallen zijn geen incidentele gebeurtenissen; ze vormen een constante dreiging. Volgens het Microsoft Digital Defense Report 2024 worden klanten van Microsoft dagelijks geconfronteerd met meer dan 600 miljoen cyberaanvallen, variërend van ransomware tot phishing en identiteitsfraude. Deze aanvallen worden steeds geavanceerder en maken gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) om hun effectiviteit te vergroten. Een opvallende trend is de vervaging van de grenzen tussen traditionele cybercriminelen naar hackers die opereren namens landen of geheime diensten en gefinancierde organisaties. Dit leidt tot een toename van gesponsorde cyberaanvallen. De financiële sector, inclusief de incassoketen, is hierbij een primair doelwit vanwege de waardevolle data die zij beheren.​

Wet- en regelgeving: NIS2, DORA en de Cyberbeveiligingswet

Op 14 december 2022 nam de Europese Unie de NIS2-richtlijn aan om de digitale weerbaarheid van lidstaten te versterken. Nederland verwacht deze in het derde kwartaal van 2025 te implementeren via de Cyberbeveiligingswet. Deze wet geldt voor ‘essentiële’ en ‘belangrijke’ entiteiten – zoals organisaties in energie, zorg, digitale infrastructuur, financiële dienstverlening en overheidsdiensten – en ook voor organisaties die worden aangewezen vanwege hun rol in vitale ketens of hun verwerking van vertrouwelijke gegevens.

Alhoewel incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisaties niet onder deze wet vallen, hebben zij als partner voor organisaties voor wie deze wetgeving geldt er toch mee te maken. Zij werken met gevoelige persoonsgegevens, zijn digitaal sterk afhankelijk en vormen een schakel in de juridische en publieke infrastructuur. Creditmanagers mogen er dus op rekenen dat hun incassopartners uiterlijk in 2025 voldoen aan eisen zoals:

• het treffen van adequate beveiligingsmaatregelen (zorgplicht),
• het binnen 24 uur melden van ernstige incidenten (meldplicht)

Daarnaast is er DORA: impact op financiële instellingen en hun incassopartners

De Digital Operational Resilience Act (DORA) is een Europese verordening die vanaf 17 januari 2025 direct van toepassing is in alle EU-lidstaten. DORA verplicht financiële instellingen – zoals banken, verzekeraars en betaalinstellingen – om hun digitale weerbaarheid aanzienlijk te versterken. Dit houdt in dat zij strenge eisen moeten naleven op het gebied van ICT-risicobeheer, rapportage van ernstige digitale incidenten, en het testen van hun systemen op kwetsbaarheden.

Organisaties die optreden als externe dienstverleners voor financiële instellingen, zoals incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisaties, vallen niet direct onder DORA, maar kunnen er indirect mee te maken krijgen. Financiële instellingen zijn namelijk verplicht aan te tonen dat hun toeleveranciers voldoen aan passende beveiligingsnormen en continuïteitseisen. Zij zullen deze verplichtingen vanuit DORA dan ook doorvertalen naar hun leveranciers.

Voor creditmanagers betekent dit dat zij kunnen verwachten dat incasso- en gerechtsdeurwaarders die voor hen werken of door hun financiële partners worden ingezet, steeds vaker moeten voldoen aan strengere eisen op het gebied van cybersecurity en incidentmanagement. Deze ontwikkeling maakt onderdeel uit van een bredere trend richting verhoogde digitale weerbaarheid in de financiële keten.

Bron: https://www.ncsc.nl/ https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/2554/oj/eng

Internationale context: een wereldwijde uitdaging

Amerikaanse technologiebedrijven zoals Google, Microsoft en Amazon domineren wereldwijd de markt voor cloudopslag, data-analyse en digitale infrastructuur. Veel Europese organisaties zijn hierdoor afhankelijk van niet-Europese platforms voor het opslaan en verwerken van data. Dit beperkt de controle over waar data wordt opgeslagen, wie er toegang toe heeft en hoe deze wordt beschermd.

Voor sectoren die met gevoelige persoonsgegevens werken, zoals de incassosector, gelden strikte wettelijke eisen op het gebied van compliance en dataveiligheid. Deze eisen worden rechtstreeks gesteld door Europese en nationale wet- en regelgeving, en gehandhaafd door toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens.

Daarnaast leggen grotere organisaties binnen de financiële sector, op basis van hun eigen wettelijke verplichtingen, aanvullende contractuele eisen op aan hun leveranciers en dienstverleners. Zo zorgen zij ervoor dat ook partijen binnen hun keten voldoen aan passende beveiligingsnormen en continuïteitseisen.

Wanneer gegevensverwerking plaatsvindt via niet-Europese infrastructuur, kan buitenlandse wetgeving zoals de Amerikaanse Cloud Act van toepassing zijn. Dit brengt risico’s met zich mee voor privacy en compliance binnen de Europese juridische kaders.

Tegen deze achtergrond groeit in Europa de roep om digitale soevereiniteit: het vermogen om data veilig en transparant binnen eigen juridische kaders te beheren. Initiatieven zoals Gaia-X, dat sinds 2019 werkt aan een Europees datanetwerk, weerspiegelen deze ambitie om minder afhankelijk te worden van grote buitenlandse spelers. Gaia-X is een Europees initiatief, met als doel om een veilig, transparant en interoperabel datanetwerk op te bouwen dat niet afhankelijk is van grote Amerikaanse of Chinese techbedrijven.

Grip krijgen op dreigingen

Om de digitale weerbaarheid van organisaties in de incassosector te versterken, is een holistische benadering nodig die zowel technologie, processen als samenwerking omvat.

Op basis van praktijkervaring binnen de sector, inzichten uit relevante wetgeving (zoals NIS2 en DORA) én de ontwikkelingen geschetst in dit artikel, heeft Syncasso een aantal concrete aanbevelingen geformuleerd.

Onderstaand een aantal adviezen en aanbevelingen die zijn bedoeld als handvatten voor organisaties die hun digitale beveiliging structureel willen versterken. Ze combineren technische maatregelen met organisatorische veranderingen en samenwerking, en vormen samen een geïntegreerde aanpak richting meer cyberweerbaarheid.

Aanbevelingen in techniek

Een robuuste digitale infrastructuur vormt de basis voor effectieve cybersecurity. Om risico’s te kunnen signaleren en analyseren, moeten systemen goed ingericht, gekoppeld en inzichtelijk zijn. Het opzetten van een Security Information and Event Management (SIEM)-systeem is daarbij een essentiële stap, maar vereist ook dat de onderliggende digitale omgeving geschikt is om de juiste data te genereren en te interpreteren. Denk aan het centraal loggen van gebeurtenissen, het standaardiseren van monitoringprocessen en het zorgen voor samenhang tussen fysieke en digitale beveiliging.

• Implementeer een SIEM-systeem om continu inzicht te hebben in verdachte activiteiten.
• Zorg voor een infrastructuur die data uit verschillende bronnen (zoals endpoints, netwerken en applicaties) adequaat verzamelt en beschikbaar maakt voor analyse.
• Koppel cybersecurity aan fysieke beveiligingsincidenten door standaard digitale checks uit te voeren.
• Veranker beveiligingsmaatregelen vanaf het begin in het ontwikkelen en beheren van software en systemen
• Zorg voor voldoende kennis en capaciteit om SIEM-data juist te interpreteren.

Processen: gestructureerde aanpak van incidenten

De effectiviteit van een SIEM-systeem staat of valt niet alleen met een goed ingericht incidentresponsproces, maar ook met de onderliggende technische infrastructuur. Om incidenten snel en doeltreffend op te sporen en te behandelen, moeten systemen zo zijn ingericht dat ze relevante data kunnen genereren, correleren en inzichtelijk maken. Dit vraagt om een combinatie van technische configuratie, goede detectieregels en realistische scenario’s (playbooks) die vooraf zijn doordacht.

Daarbij blijft een gestructureerd proces essentieel: alleen met duidelijke afspraken over detectie, analyse, besluitvorming en opvolging kunnen incidenten efficiënt worden afgehandeld. Denk aan heldere rollen, periodieke evaluaties en flexibiliteit om mee te bewegen met nieuwe dreigingen.

Aanbevelingen processen:

• Zorg voor een technische infrastructuur die relevante logdata genereert en geschikt is voor incidentanalyse.
• Ontwikkel en test concrete playbooks voor de meest waarschijnlijke incidenttypes (bijv. phishing, ransomware, datalek).
• Richt een formeel incidentresponsproces in, inclusief escalatieprocedures.
• Train teams in het herkennen en beoordelen van signalen uit het SIEM-systeem.
• Documenteer incidenten zorgvuldig en evalueer de aanpak na elk incident.
• Pas processen en playbooks regelmatig aan op basis van nieuwe dreigingen en leerervaringen.

Samenwerking & kennis: versterk de organisatie vanuit binnen én buiten

Cybersecurity vereist gespecialiseerde kennis en constante alertheid. Het is daarom verstandig om samen te werken met externe cybersecurityspecialisten en IT-beveiligingspartners. Tegelijkertijd is het belangrijk om ook intern te investeren in bewustwording en cultuurverandering. Door trainingen, simulaties en het ontwikkelen van ambassadeurs binnen het team, wordt cybersecurity een gedeelde verantwoordelijkheid in plaats van een taak van ‘de IT-afdeling’.

Aanbevelingen samenwerking & kennis:

• Werk samen met gespecialiseerde partners voor expertise en monitoring.
• Organiseer regelmatige phishing-simulaties om bewustzijn te verhogen.
• Train management en medewerkers in hun rol binnen cybersecurity.
• Stimuleer intern eigenaarschap via ambassadeurs en security champions.

Conclusie: van bewustwording naar actie

Cybersecurity is geen optionele luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor continuïteit en vertrouwen in de incassosector. Bewustwording alleen is niet genoeg. Tijd voor concrete acties die écht bijdragen aan digitale weerbaarheid. Deze adviezen vormen daar een stevig fundament voor. Neem de autogordel, ontworpen in 1885 door George Cayley, die ooit als ongebruikelijk werd beschouwd. Inmiddels is die in vrijwel iedere auto standaard aanwezig en wordt door de meeste mensen als vanzelfsprekend gezien. Zo moet ook cybersecurity een integraal onderdeel worden van de dagelijkse praktijk. Door te investeren in technologie, processen en kennis kunnen organisaties zich wapenen tegen de voortdurende dreiging van cybercriminaliteit en bijdragen aan een veiligere digitale samenleving.

Lees het originele artikel hier.

Bronnen:

Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC): Cyberbeveiligingswet (NIS2-richtlijn)​
De Nederlandsche Bank (DNB): Digital Operational Resilience Act (DORA)​De Nederlandsche Bank
Microsoft Digital Defense Report 2024: Microsoft Security Insider​

Wat doe je als business analist bij Syncasso?

Als business analist vorm ik de schakel tussen de business en IT. Ik kijk naar processen: wat kan beter, wat kan anders? De aanleiding daarvoor is vaak nieuwe wetgeving, de komst van nieuwe opdrachtgevers of simpelweg de wens om efficiënter te werken. Het werk is heel veelzijdig – de ene dag ben ik met iets totaal anders bezig dan de andere. Geen dag is hetzelfde en dat maakt het juist leuk.

Hoe ben je bij Syncasso terechtgekomen?

Dat is eigenlijk via het voetbal gegaan. Ik was gestopt met mijn opleiding en mijn trainer heeft mij overgehaald in Leeuwarden te komen voetballen en zei: “Mijn dochter werkt bij een deurwaarderskantoor, misschien is dat iets voor jou.” Toen heeft zij een sollicitatiegesprek voor me geregeld. Ik had totaal geen affiniteit met de branche en ook geen ervaring in dit vakgebied.

Heb je binnen Syncasso opleidingen gevolgd?

Ja, ik ben intern doorgestroomd en heb onderweg verschillende cursussen gevolgd. Vanuit Syncasso heb ik zelfs een juridische opleiding gedaan in Utrecht. Die opleiding heb ik afgerond. Het is mooi dat ik via het bedrijf kan blijven leren.

Wat vind je het leukste onderdeel van je werkzaamheden?

Het optimaliseren van processen. Het ontwikkelen van een nieuw inbound scherm voor het service center en het verbeteren van het proces. We werken bijvoorbeeld met workflows en daarin kun je steeds verbeteringen aanbrengen. Dat geeft voldoening, zeker als dit het werk van collega’s makkelijker maakt. Problemen oplossen hoort er ook bij, maar het leukste is toch echt dingen slimmer en efficiënter maken.

Ben je altijd business analist geweest bij Syncasso?

Nee, ik ben zo’n 18 jaar geleden begonnen als incassomedewerker. Dat heb ik een aantal jaren gedaan. In de tussentijd andere functies gehad en uiteindelijk doorgegroeid naar mijn huidige rol. Veel heb ik geleerd in de praktijk. Na ongeveer anderhalf jaar ben ik doorgestroomd naar de functie van teamleider van een incassoteam. In die rol was ik voornamelijk verantwoordelijk voor het aansturen van de werkvoorraad voor incassomedewerkers, het klaarzetten van routes en het verbeteren van processen. Ik was in die periode bijvoorbeeld betrokken bij het behandelen van dossiers op basis van statuscodes in plaats van met fysieke dossiermappen. Omdat ik veel affiniteit had met het proces, heb ik toen de stap gezet naar business analist.

Wat vind je het leukste aan je werk?

Innoveren en verbeteren geven mij veel voldoening. Eén van de punten waar ik momenteel enthousiast over ben, is het automatiseren van de retourpost. We sturen veel brieven, en helaas komt een deel daarvan retour, bijvoorbeeld omdat iemand daar niet meer woont. Het proces van retourpost willen we verbeteren, zodat een groot deel automatisch wordt behandeld in de workflow. Daarnaast zijn we ook bezig om het aantal retour post te reduceren.

Door dit proces te automatiseren, blijven alleen de echt belangrijke taken over voor de incassospecialisten. Dat scheelt niet alleen tijd, maar zorgt er voor dat ze hun tijd en aandacht kunnen besteden aan zaken die klantwaarden toevoegen. Dit soort verbeterprocessen maken mijn werk echt leuk.

Wat doe je graag in je vrije tijd?

Ik heb jarenlang gevoetbald, maar door zes knieoperaties (beide knieën 3x) gaat dat helaas niet meer. Nu speel ik wekelijks padel en discgolf. Hardlopen of fitness is niks voor mij, ik heb echt iets met sporten in competitieverband. Buiten sport om hou ik van koken en reizen; Ik heb bijvoorbeeld net een nieuwe Kamado-bbq gekocht, en in januari ben ik nog in Sri Lanka geweest.

Op 13 juni vond het Jaarcongres Schuldenketen plaats in Villa Jongerius in Utrecht, onder een stralende zon, en met een volle zaal betrokken professionals. Het thema van dit jaar, IBO in Actie: van inzicht naar impact!, kwam tot leven in een programma vol scherpe analyses, praktische voorbeelden en concrete plannen voor de toekomst. Toonaangevende sprekers deelden hun visie en praktijkervaring over de aanpak van problematische schulden en ging met de zaal in gesprek over hoe we problematische schulden in Nederland effectiever aan kunnen pakken. Niet alleen op papier, maar juist in de praktijk.

Het congres vond plaats op een politiek spannend moment: 10 dagen eerder viel het kabinet. Juist daarom was de urgentie om als schuldenketen zelf het voortouw te nemen extra voelbaar.

Filosoof en cabaretier Paul Smit sloot het jaarcongres swingend af met een hilarische presentatie, waarbij hij zingend de zaal bespeelde en de energie er tot aan de borrel aan toe goed in hield. Hij combineerde humor met neurowetenschappelijke inzichten en liet zien hoe gedragsverandering vooral lukt als je aansluit bij automatische patronen in het brein en weerstand wegneemt. Met scherpe voorbeelden en veel vaart gaf hij het publiek niet alleen een hoop om te lachen, maar ook praktische inzichten om mee aan de slag te gaan. Hieronder blikken we per spreker terug op de belangrijkste inzichten en boodschappen.

Arjan Vliegenthart (NIBUD): “Schulden zijn niet alleen bij de buren”

Arjan zoomde in op de maatschappelijke kosten van schulden: €8,5 miljard per jaar. Het IBO-rapport liet zien dat we schulden vaak nog te veel als individueel probleem benaderen, terwijl het maatschappelijke impact heeft. Door de val van het kabinet is de toekomst onzeker, maar Arjan deelde hoopvolle ideeën over wat wél kan. Zijn boodschap was duidelijk: wacht niet af, maar kom nu al in actie, met oog voor de dieperliggende oorzaken van schulden.

Hij gebruikte het moment op het podium om aandacht te geven aan de lancering van het vernieuwde Geldplan Beter rondkomen, ontwikkeld in samenwerking met Syncasso. Deze toegankelijke online tool helpt mensen stap voor stap om inkomsten en uitgaven beter in balans te brengen.

Mirjam van der Kaay (Rechtbank Amsterdam): “Vertrouwen groeit door maatwerk”

Als Buurtrechter in Venserpolder, woonwijk in het stadsdeel Amsterdam Zuidoost, sprak Mirjam vanuit de praktijk. Ze liet zien hoe maatwerk, snelle hulp en aandacht voor bestaanszekerheid essentieel zijn om mensen weer perspectief te bieden. In een wijk waar vertrouwen in het systeem laag is, blijkt juist een persoonlijke, rechtvaardige benadering het verschil te maken. Haar verhaal benadrukte: Echte oplossingen beginnen bij het serieus nemen van mensen.

Jellien Knol (SEO): “Internationaal valt veel te leren”

Jellien nam ons mee langs de aanpakken van andere landen. Met name het Britse ‘Breathing Space’ – een afkoelingsperiode voor mensen met schulden – biedt inspiratie. Ook Zweden en Duitsland bieden meer ruimte en motivatie binnen schuldtrajecten. Nederland, concludeerde zij, kan veel leren van die flexibiliteit en dat bereik. Haar bijdrage gaf een verfrissend, praktisch internationaal perspectief.

Nikki van Alem & Leendert Klokkenburg (JenV & SZW): “We moeten het samen doen”

Nikki van Alem (beleidsmedewerker bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid) en Leendert Klokkenburg (beleidsmedewerker bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) gaven inzicht in wat er sinds de publicatie van het IBO-rapport ‘Problematische Schulden’ in gang is gezet.

Ze schetsten een beeld van een versnipperd systeem, waarin niemand het totaaloverzicht heeft. Hun presentatie stond ook in het teken van urgentie en actualiteit. Vlak voor het congres viel het kabinet, wat spanning gaf over hoe het nu verder moet. Nikki en Leendert gingen daarover in gesprek met de zaal: wat verwachten we nog wél van dit demissionaire kabinet, en wat kunnen we samen in de uitvoeringspraktijk alsnog in beweging zetten? Daarbij verwezen ze ook naar de brief die op 20 mei aan de Tweede Kamer is gestuurd, met voorstellen om eerder in te grijpen bij schulden, onnodige kosten te voorkomen en beter samen te werken in de uitvoering.

In oktober vorig jaar maakte het kabinet de nodige financiële middelen vrij naar aanleiding van het IBO-rapport. In de Voorjaarsbesluitvorming is echter besloten om deze middelen vanaf 2029 in te zetten voor de dekking van andere maatregelen, waarmee er vooralsnog geen structurele dekking meer is voor de maatregelen. Op dit moment wordt onderzocht wat de consequenties zijn voor de maatregelen waarvoor structurele financiering noodzakelijk is. Maar dat laat onverlet dat onverminderd wordt doorgewerkt aan de verdere uitwerking van de maatregelen gericht op een beter functionerend stelsel van civiele invordering.

Doekes Prakken & Henk de Boer (Purpose): “Het CAP kan rust én rechtvaardigheid brengen”

Doekes Prakken en Henk de Boer namen ons mee in de potentie van het Collectief Afbetalingsplan (CAP), dat een belangrijke doorbraak kan betekenen in de minnelijke fase van schulden. Veel mensen kampen met meerdere schulden bij verschillende schuldeisers, wat vaak leidt tot onoverzichtelijke aflossingsregelingen, oplopende kosten en stress. Het CAP pakt dit probleem anders aan door alle vorderingen van een schuldenaar te bundelen in één gezamenlijke betalingsregeling. Dit zorgt niet alleen voor overzicht, maar ook voor een eerlijke, evenredige verdeling van aflossingen over alle schuldeisers.

Doekes legde uit dat het plan transparantie en ruimte voor bezwaar biedt, waarbij een deurwaarder als coördinator optreedt om het proces soepel te laten verlopen. Dit maakt het voor alle partijen duidelijk waar ze aan toe zijn en kan leiden tot minder stress, lagere kosten en een meer rechtvaardige aanpak.

Het idee van het CAP komt voort uit het rapport ‘Schulden klein houden en perspectief bieden’ en is onderdeel van het IBO-rapport problematische schulden. Syncasso nam het initiatief om te onderzoeken hoe het CAP uitvoerbaar kan worden gemaakt, waarbij de deurwaarder een belangrijke rol kan spelen als uitvoerder van deze collectieve regeling.

Roel te Molder & Sianne van Rhee (CJIB): “Eén overzicht, één aanspreekpunt”

Roel te Molder en Sianne van Rhee (CJIB) namen het publiek mee in de toekomst van de overheidsincasso. Hun presentatie draaide om één kernidee: burgers moeten in één oogopslag kunnen zien wat zij nog aan de overheid moeten betalen – ongeacht of dat bij DUO, het CAK of een andere instantie is.

Zij pleitten voor realistische stappen richting een beter systeem. Grote beleidswijzigingen kosten tijd, benadrukten ze, maar met drie concrete initiatieven laat het CJIB zien dat verandering nú al mogelijk is.

1. Eén loket voor betalingsverplichtingen
   Via een demo toonden Roel en Sianne een applicatie waarin burgers inloggen en direct al hun openstaande verplichtingen zien, van studieschuld tot verkeersboete, en zelfs toekomstige betalingen. Uniek hieraan is dat de gegevens rechtstreeks uit het Rijksincassobestand komen: betrouwbaar, actueel, en zonder tussenpartijen. Ook betalingsregelingen kunnen direct vanuit dit overzicht worden beheerd. De ambitie: eind 2025 een liveversie, met in 2027 aansluiting van álle rijksorganisaties.
2. De ‘pauzeknop’
   Een ander initiatief is de invoering van een pauzeknop: een functie waarmee burgers tijdelijk hun betalingsregeling kunnen stopzetten. Deze is vooral bedoeld voor mensen die (tijdelijk) in gesprek zijn met schuldhulpverlening of andere acute omstandigheden ervaren.
3. Standaardisering én ruimte voor maatwerk
   Hoewel rijksorganisaties sterk verschillen in type vordering, is er ook veel overlap. Door betere kennisdeling binnen de keten en gezamenlijke ontwikkeling van tools en standaarden, ontstaat ruimte voor efficiëntere invordering, zonder het menselijke aspect uit het oog te verliezen. Ook schuldhulpverleners zijn actief betrokken bij dit proces.

Samen met burgers én andere overheden
Tot slot benadrukt het CJIB dat de burger de overheid als één loket ziet, en dat betekent dat samenwerking verder moet gaan dan rijksniveau. De volgende stap is samenwerking met gemeenten en decentrale overheden. Zodat het systeem uiteindelijk écht één overzicht en één aanspreekpunt biedt.

Vanessa Engelhart (SNG): “Schuldenwijzer geeft regie terug aan de burger”

Na het CJIB nam Vanessa Engelhart het stokje over met een inspirerend en concreet verhaal over de doorontwikkeling van Schuldenwijzer. Deze digitale tool biedt burgers sinds 2019 een duidelijk overzicht van hun beslagen en draagt bij aan het vergroten van regie bij mensen met schulden. “Mensen willen vooral eenvoud en overzicht,” stelde Vanessa, “en dat is precies wat Schuldenwijzer biedt.”

Via DigiD kunnen gebruikers direct zien welke beslagen op hun inkomen rusten, door wie deze zijn opgelegd, wat het bedrag is en hoeveel zij maandelijks aflossen. Daarbij wordt ook de beslagvrije voet getoond – het bedrag dat iemand minimaal moet overhouden om van te leven. Alle informatie is helder weergegeven, in begrijpelijke taal, met transparantie over welke partijen welke gegevens inzien.

De tool bewijst zijn nut: inmiddels is er al meer dan 780.000 keer ingelogd. Elke maand maken 15.000 gebruikers gebruik van het platform en downloaden zij samen zo’n 4.000 schuldenoverzichten. Met ruim 120.000 mensen in het digitale beslagregister, waarvan 38% meerdere beslagen heeft – en een totaal aan vorderingen van 1,7 miljard euro, onderstreepte Vanessa het belang van overzicht en inzicht.

Maar Schuldenwijzer staat niet stil. Vanessa presenteerde de bouwstenen voor de volgende stap: uitbreiding met alle gerechtelijke schuldgegevens voor burger en professionele schuldhulporganisatie en volledige ontsluiting van álle gerechtelijke schulden via geautomatiseerde koppelingen. Het doel? Eén integraal schuldenoverzicht voor burgers én hulpverleners. Daardoor wordt niet alleen meer overzicht gecreëerd rond schulden, maar ontstaat er ook ruimte voor sneller en beter passende hulp.

Interactieve sessie: De zaal adviseert de sprekers

Onder leiding van dagvoorzitter Esther van Rijswijk was er tijdens het congres volop ruimte voor interactie. In de interactieve sessie die het dagprogramma vlak voor de afsluiting van Paul Smit afsloot, gaven deelnemers vanuit de zaal gericht advies aan de sprekers. Ideeën, ervaringen en kritische vragen werden gedeeld, waardoor de zaal zelf een actieve rol speelde in het zoeken naar oplossingen. Deze dynamische uitwisseling maakte duidelijk hoe waardevol het is om kennis uit de praktijk, beleid en wetenschap bij elkaar te brengen, niet alleen op het podium maar ook daarbuiten.

Conclusie: Van inzicht naar impact, in de praktijk én als keten

Het Jaarcongres Schuldenketen 2025 maakte het congresthema tastbaar. ‘IBO in actie’ betekent niet blijven hangen in rapporten, maar gezamenlijk werken aan verandering. De energie in de zaal, het gedeelde gevoel van urgentie en de concrete plannen uit het veld lieten zien dat de schuldenketen niet stilzit. Juist in een tijd van politieke onzekerheid groeit de overtuiging dat samenwerking en uitvoeringskracht essentieel zijn. Het congres bracht inzichten samen, maar richtte de blik vooral vooruit. Naar gezamenlijke actie, dichtbij mensen, en met oog voor wat er wél kan.

Interview met Jeroen van de Werken, Manager Debiteuren Beheer bij Achmea

Bij Achmea is het een bekend gegeven: een deel van de verzekerden heeft moeite om financieel rond te komen. “Het gaat om een klein percentage van onze portefeuille,” zegt Jeroen van de Werken, “maar de impact is groot. We zien dat mensen door levensgebeurtenissen als echtscheiding, baanverlies of inkomensonzekerheid moeite hebben met het betalen van hun zorgpremie.” De verzekeraar, die onder andere actief is met merken als Zilveren Kruis, Centraal Beheer en Interpolis, ziet dat schulden en financiële stress een brede impact hebben — op gezondheid, participatie en toekomstperspectief.

Zorguitstel en signalen van stress

Volgens Van de Werken is de relatie tussen schulden en gezondheid helder. “We zien dat zorg vaak wordt gemeden. Mensen gaan met klachten niet naar de huisarts, omdat ze bang zijn voor kosten die voortkomen uit het eigen risico. Vooral bij chronische aandoeningen waarbij vervolgbehandelingen nodig zijn, speelt dit. Ook tandzorg wordt uitgesteld, wat op de lange termijn juist tot hogere zorgkosten leidt.” Het probleem is echter niet beperkt tot zorgmijding. In regio’s als Almere, Amsterdam, Rotterdam en Utrecht herkent Achmea dat wanbetaling gemiddeld vaker voorkomt én dat er sprake is van hoger zorggebruik. “Dat komt deels doordat we in die gebieden relatief veel mensen verzekeren met een lagere sociaaleconomische status. Maar los daarvan zien we een duidelijke samenhang tussen financiële achterstand en zorggebruik,” zegt Van de Werken.

Volgens Van de Werken is het verband tussen financiële problemen en gezondheid duidelijk, al blijken harde cijfers soms minder overtuigend. Externe onderzoeken wijzen op een correlatie tussen schulden en zorggebruik, maar in de eigen data van Achmea is dat verband minder uitgesproken. “De correlatie is er wel, maar niet altijd zo sterk als je misschien zou verwachten. Wel zien we duidelijk dat stress door schulden invloed heeft op gedrag en gezondheid: mensen leven meer in het moment, nemen minder rationele beslissingen en vermijden kosten. Dat ondermijnt hun financiële én fysieke weerbaarheid.”

De stille kosten in het zorgstelsel

Hoewel het percentage wanbetalers relatief klein is, werkt het wel degelijk door in het zorgstelsel. “In het solidariteitsstelsel dat we in Nederland hebben, betaal je als verzekerde ook mee voor de mensen die niet kunnen betalen,” legt Van de Werken uit. “Die kosten worden meegenomen in de premiestelling, al is het effect daarvan beperkt. Maar de grotere zorg zit in het uitstellen van zorg: wat nu niet wordt behandeld, kost later meer. Uiteindelijk leidt dat tot hogere zorgkosten voor iedereen.”

Samenwerken aan passende ondersteuning

Achmea zoekt actief de samenwerking met gemeenten op om verzekerden met financiële problemen te ondersteunen. “We werken aan vroegsignalering, bijvoorbeeld via projecten als Vroeg Eropaf. We verwijzen naar instanties zoals Geldfit, de VoorzieningenWijzer en gemeentelijke loketten, en we bieden betaalregelingen en maatwerk aan – zoals het opschuiven van betalingen van het eigen risico.”

Toch blijven er knelpunten, erkent Van de Werken. “Soms redt iemand het gewoon niet, hoe goed we het ook regelen. Neem een alleenstaande moeder met twee kinderen en een flexibel contract. Die heeft gewoon niet genoeg inkomen. Dan wordt de zorgtoeslag gebruikt voor boodschappen. Daar is die toeslag niet voor bedoeld, maar je snapt het wel.”

De rol van bewustwording en educatie

Een groot knelpunt is volgens Van de Werken dat mensen vaak pas laat hulp zoeken. “Voor sommige mensen is het normaal geworden om elke maand te moeten schipperen. Het is hun manier van leven. En dan is het lastig om hulp te accepteren — zeker als die hulp gepaard gaat met voorwaarden. Je moet de boodschap – dat het belangrijk én oké is om op tijd hulp te zoeken en te accepteren – soms wel zeven keer herhalen voordat die echt landt.”

Van de Werken pleit ook voor betere educatie. Het ontbreekt jongeren, zijn inziens, aan voorbereiding op financiële verantwoordelijkheden. “Op scholen wordt nauwelijks uitgelegd wat er allemaal op je afkomt. Je wordt achttien, en ineens moet je een zorgverzekering regelen, een DigiD aanvragen, iets met DUO doen. Je krijgt een zorgtoeslag, maar je moet ook meteen van alles betalen – en ondertussen kun je alles online bestellen zonder dat iemand meekijkt. Ik noem dat: je krijgt een gouden handtekening. Misschien is achttien jaar gewoon te jong. Het brein van jongeren is dan nog volop in ontwikkeling en vaak nog niet toegerust om zulke verantwoordelijkheden goed te overzien. Misschien zou je de grens naar 21 moeten oprekken, zodat jongeren meer tijd hebben om die mentale rijpheid te bereiken.”

Integrale aanpak is noodzakelijk

Van de Werken gelooft in een integrale aanpak waarin gezondheid, schulden en leefomgeving gezamenlijk worden aangepakt. “Zo’n aanpak biedt kansen voor samenwerking en preventie, al blijft het de vraag hoe we dit landelijk kunnen organiseren. De zorgverzekeraar kan dit niet alleen oplossen. Gemeenten, overheid, maatschappelijke organisaties – we hebben elkaar nodig.”

Wel ziet hij dat de aanpak per gemeente sterk verschilt. “De bereidheid om te investeren in vitaliteit hangt vaak samen met de politieke kleur van een gemeente. In sommige plaatsen zijn er veel voorzieningen, in andere nauwelijks. Dat is niet wenselijk. We zouden in Nederland beter moeten afspreken wat je als burger overal mag verwachten.”

Wat is er nodig?

Tot slot formuleert Van de Werken een heldere oproep: “We moeten betere afspraken maken over wat we onder zelfredzaamheid verstaan. Niet iedereen redt zich vanzelf. Verbeter vroegsignalering, versterk begeleiding en nazorg, zorg voor financiële educatie vanaf jonge leeftijd, en durf te kijken naar wat mensen echt nodig hebben om gezond en financieel stabiel te kunnen leven.”