Nieuws
Meer dan hulp aanbieden: realisme en verantwoordelijkheid in het oplossen van schulden
03 maart 2026Door Pieter Bas Vermeulen, gerechtsdeurwaarder en Social Impact Manager bij Syncasso
Wie dagelijks werkt met mensen met schulden, ziet dat gedrag, motivatie en feitelijke mogelijkheden in de weg kunnen staan voor het aanbieden, en aannemen, van hulp. De gedachte dat mensen rationeel handelen en ondersteuning vanzelf accepteren zodra die aangeboden wordt, is een misvatting. Hulp werkt alleen wanneer iemand daarvoor openstaat, vertrouwen ervaart en mentaal in staat is om stappen te zetten. We lossen problematische schulden dus niet op door méér hulp aan te bieden. In de praktijk zien we juist dat schuldenstress leidt tot uitstelgedrag, tunnelvisie en het maken van keuzes die op korte termijn begrijpelijk zijn, maar op lange termijn verkeerd uitpakken. Zoals het juist niet aannemen van hulp. Dat is geen kwestie van onwil, maar van menselijk gedrag.
Het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Problematische schulden wijst terecht op het belang van vroegsignalering, betere samenwerking en instrumenten die rust en overzicht bieden. Dat zijn belangrijke bouwstenen. Maar zonder aandacht voor gedragsfactoren en motivatie blijft het effect van interventies beperkt. Vroegsignaleren is waardevol, maar alleen signaleren verandert gedrag niet.
Hulp moet kunnen worden ontvangen
Wie schuldenproblematiek platslaat tot een gebrek aan ondersteuning, doet geen recht aan de complexiteit van de werkelijkheid. Mensen maken nu eenmaal niet altijd verstandige keuzes. Dat geldt voor ons allemaal, en financiële stress versterkt die patronen. Het aanbieden van hulp is slechts één stap. De werkelijke opgave is om omstandigheden te creëren waarin iemand bereid en in staat is die hulp te aanvaarden. Dat vraagt tijd, persoonlijk contact en vertrouwen. Het vraagt ook om realisme: niet ieder traject slaagt, niet ieder aanbod wordt benut, en niet iedere situatie is oplosbaar. Dat moeten we ook accepteren.
De sector onder druk
Onze branche is een krimpmarkt, zeker waar het traditionele ambtshandelingen betreft. Tegelijkertijd nemen kwaliteitseisen toe en is er een maatschappelijk streven om kosten voor debiteuren te beperken. Nieuwe taken, zoals vroegsignalering, intensiever contact en doorverwijzing naar schuldhulp, vragen extra inspanning. Deze voeren we grotendeels uit binnen bestaande tarieven, zonder een structurele vergoeding. Er wordt van de sector verwacht dat zij een bredere maatschappelijke rol vervult, zonder dat de randvoorwaarden daarop zijn aangepast. Dat is op termijn niet houdbaar.
De maatschappelijke rol van de incasso- en gerechtsdeurwaardersbranche
Daarmee komt een belangrijke vraag op tafel: welke rol verwachten wij van de incasso- en gerechtsdeurwaardersbranche in het voorkomen en beperken van problematische schulden? En als vroegsignalering en preventie worden gezien als publieke belangen en een maatschappelijk probleem, hoort daar dan ook publieke financiering bij? Want dan ontstaat ruimte om zorgvuldig te investeren in persoonlijk contact, gedragsgerichte benadering en samenwerking in de keten.
Conclusie: Er is meer nodig dan goede bedoelingen
Vroegsignalering en het actief aanbieden van hulp kunnen bijdragen aan het beperken van problematische schulden, maar zij vormen geen totaaloplossing. Hulp werkt alleen wanneer iemand bereid en in staat is die te accepteren. En mensen maken, zeker onder druk, niet altijd rationele keuzes. Willen we echt vooruitgang boeken, dan moeten we verder kijken dan het uitbreiden van het hulpaanbod. Het vraagt om keuzes over financiering, maar ook om erkenning van de menselijke werkelijkheid achter schulden. Alleen door die realiteit onder ogen te zien, kunnen wij werken aan een stelsel dat zowel sociaal als duurzaam effectief is.